تبلیغات
گریوان GERIVAN - گریوان شهر یا روستا

گریوان GERIVAN

گریوان شهر یا روستا

چهارشنبه 15 مهر 1388
تعاریفی از شهر و روستا
    مدتی است که مردم گریوان، خصوصا شورای اسلامی روستا، به دنبال توجیه مسولان شهر و استان است تا ثابت نماید که گریوان قابلیت تبدیل به شهر و سپس مرکز بخش را دارد. از آنجائی که مسولین برای هر اقدامی مستمسک قانونی نیاز دارند- که صد البته به این قوانین اشراف کامل دارند -  ولی برای اجرای آن اعداد وارقام مستندرا می‌خواهند. این مهم بر عهده‌ی مردم و شوراست که مدارک مثبته را ارائه نماید. ولی ضمن وقوف به اینکه که واقعا گریوان با ملاک‌هائی که در ادامه این یادداشت آمده شرایط لازم را دارد، ولی با یک بیان توصیفی و خارج از زبان آمار و ارقام هم ضرورت تبدیل گریوان به "شهر گریوان" را اجتناب ناپذیر می‌کند. بجنورد به عنوان مرکز استان خراسان شمالی، دروازه عبور جهان‌گردان وایران‌گردانی است که به بنا به دلایل زیادی، توقف یک یا چند روزه‌ای را در بجنورد دارند. به جرات می‌توان گفت در نزدیکی و اطراف بجنورد بعد از باباامان وبش‌قارداش، جائی به خوبی گریوان وچشمه‌سارها و کوه‌های آن برای تفریح و گردش در طبیعت نیست. اگر هم‌چون گذشته‌های نه چندان دور  راه عبور را به مسیر فیروزه باز گردانند، تفرح‌گاه گریوان  و اطراف آن را متصل به بجنورد فرض باید کرد و نه مسافت حدود سی کیلومتری فعلی. هرپروژه گردش‌گری، اعم از: توریسم، اکوتوریسم، توریسم کشاورزی وباغی، صنایع دستی وفرش، آب‌های معدنی، کوه‌نوردی،.... در این منطقه قابل اجرا بوده و جاذبه سرمایه‌گذاری دارد. ...
  و برای اطلاع مردم و مسولین گریوان، برخی تعاریف متداول در ادامه درج می گردد:

روستا

انسان پیش از آموختن كشاورزی و كشف فنون و ابزارهای مختلف, برای تامین نیازهای زندگی خود به كوچ و چندجانشینی می‌پرداخت. انسان‌ها برای تامین غذای موردنیاز خود و یافتن مكانی مناسب برای سكونت, به مكان‌های مناسب دارای منابع طبیعی (مرتع, آب, حیوانات) مهاجرت می‌نمودند. از زمانی كه انسان كشاورزی را آموخت و توانست ابزارهای مورد نیاز زندگی خود را بسازد به یكجانشینی روی آورد و روستاها متولد شدند. روستاها یا دهات, اولین مراكز اجتماعی زندگی نوین انسان محسوب می‌شوند.
طبق تحقیقات باستان‌شناسان, قدیمی‌ترین دهكده‌های جهان كه تاكنون بوسیله حفاران پیدا شده, در خاورمیانه واقع است. دو روستا در ”جارمو“ و ”تپه سربین“ واقع در ایران و عراق امروزی, نشان می‌دهد كه یكجانشینی یا تشكیل اجتماعات روستایی, دست‌كم به 10000 سال پیش بر می‌گردد.
با رشد و تكامل مراكز روستایی و ظهور كسب و کارهایی غیرازكشاورزی (تجارت, خدمات, حكومت‌) شهرها بوجود آمدند. بخاطر تمركز بالای جمعیت در مناطق شهری توام با رشد پرشتاب صنایع و خدمات, به سرعت شهرها توسعه پیدا كردند در حالیكه روستاها به كندی حركت نمودند.

تعریف ما از روستا ( ده)
قبل از بیان هرگونه مطلبی در رابطه با تعریف ده باید باین نكته اشاره كنیم كه اصولا دادن یك تعریف جامع و مانع از ده ، كار چندان ساده ای نیست. تعریفی كه بتواند یك روستا را از شهر یا مناطق دیگر ممیز و مشخص نماید.
البته هر تعریف باید ملاكی برای خویش داشته باشد، بدینجهت به تعداد ملاك و معیارهائی كه وجود دارد، تعریف هم برای ده میتوان ارائه داد. اشكالی كه در تعریف ده بر اساس ملاكهای مختلف پیش می آید در حقیقت همان مشكل ارائه دادن یك تعریف جامع و مانع میباشد كه در فوق اشاره نموده ایم.
برای نشان دادن این اشكالات ( در نظر گرفتن ملاكهای موجود برای ارائه تعریف ده ) به بیان چند نمونه از این شاخص ها كه از دیدگاه جامعه شناسان و محققین جامعه شناسی روستائی ابراز شده است، می پردازیم و تنها به اشكال یك ملاك می پردازیم و بقیه ملاكها را تعریف اجمالی كرده و میگذریم.

ملاك یا شاخص قرار دادن تعداد جمعیت برای تعریف ده ( ملاك جمعیتی  (
این ملاك در آمارگیریها و سرشماریهای مختلف جمعیتی مورد استفاده قرار میگیرد كه بر اساس آن مناطقی كه کمتر از 5000 نفر جمعیت دارند، " ده " نامیده میشوند. حال بگذریم از اینكه در بعضی از نقاط عملا نمیتوانند ملاك فوق را عمومیت دهند. مثلا مناطقی بوده اند كه دارای 5000 نفر جمعیت نبوده اند و شهر محسوب شده اند. ( در سرشماری 1335 چند نقطه از جمله هشترود ؛ چاه بهار ، میناب و... با وجود اینكه دارای جمعیتی كمتر از 5000 نفر بوده اند شهر نامیده شدند. در سرشماری 1345 هم نقاطی مانند گرمسار ؛ نظنز؛ مریوان؛ نور؛ اورامانات و... شهر محسوب شدند ولی كمتر از 5000 نفر جمعیت داشتند.) اما اگر یك نقطه دارای 5001 نفر جمعیت بوده را باید شهر و نقطه دیگری كه 4999 نفر جمعیت را داشته میبایست ده نامید. آیا عاقلانه میباشد كه بخاطر یك یا دو نفر اضافه یا كمتر بودن جمعیت براحتی شهری را ده و دهی را شهر كنیم؟!

ملاك نوع معیشت برای تعریف ده
یكی دیگر از ملاكهای مورد استفاده در تعریف ده ، نوع معیشت، میباشد. خلاصه این تعریف میتواند این باشد كه : ده مكانی است كه اكثریت مردم آن فقط از طریق كشاورزی امرار معاش میكنند. در همین رابطه بد نیست قانون اصلاحات ارضی مصوب دی ماه 1340 را در تعریف ده ذكر نمائیم:
" ده عبارت است از یك مركز جمعیت و محل سكونت و كار تعدادی خانوار كه در اراضی آن به عملیات كشاورزی اشتغال داشته و درآمد اكثریت آن از طریق كشاورزی حاصل گردد..."

البته ملاكهای دیگری هم در تعریف ده از جانب محققین بكار گرفته شده است كه توضیح و تشریح آنرا در این جا ضروری نمیدانیم، ملاكهائی مثل: ملاك جغرافیائی ؛ ملاك تاریخی ؛ ملاك كلی نگریستن به ویژگیهای مختلف اقتصادی و سیاسی و...

تعریف ده از نظر تقسیمات کشوری
ده“ (یا ”قریه“) به معنی سرزمین است. از نظر تقسیمات كشوری, ”ده“ (یا ”روستا“ ویا ”آبادی“) در ایران, كوچكترین واحد سكونتی و اجتماعی-سیاسی است. كشور به چندین استان (دارای استاندار), هر استان به چند شهرستان (دارای فرماندار), و هر شهرستان به چند بخش (دارای بخش‌دار), و هر بخش به چند شهر (دارای شهردار) و روستا (دارای كدخدا) تقسیم می‌شود. البته به مجموعه‌ای از چندین ده هم دهستان گفته می‌شود كه مسؤول آن دهیار نامیده می‌شود.

در مورد روستا و ده تعاریف متعدد و زیادی گفته شده ، ده یا قریه که در کتاب‌های نشر قدیم به صورت دیر هم دیده می‌شود، در زبان پهلوی ده (Deh) در پارسی باستان (Dahya) به معنی سرزمین و در اوستا به شکل دفیو (Daxya) آمده است.

تعاریف ده در مطالعات جهانی
براساس مطالعات جهانی, تعریف روستا در كشورهای مختلف,‌ دارای تفاوت‌هایی می‌باشد. مثلاً در آمریكا بیشتر بر مفهوم ”مناطق روستایی“ تاكید می‌شود كه بیانگر نواحی دارای چگالی جمعیتی كم است در حالیكه در بعضی كشورهای دیگر همچون ایران نیز روستا بر اساس میزان جمعیت تعریف می‌شود. به عنوان مثال, ملاك جمعیت روستا در فرانسه 2000 نفر, در بلژیك 5000 نفر,‌ در هلند 20000 نفر و در ژاپن 30000 درنظر گرفته شده است


تعاریف ده در ایران :
در ایران ده از قدیمی‌ترین زمان یک واحد اجتماعی و تشکیلاتی و جایی بوده است که در آن گروههایی از مردم روستایی برای همکاری در زمینه‌های اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی گرد هم تجمع یافته‌اند. ده اساس زندگی اجتماعی ایران را تشکیل می‌دهد و اهمیت آن به اعتبار اینکه یک واحد تشکیلاتی در زندگی روستایی است، در سراسر قرون وسطی و از آن پس تا به امروز برقرار بوده است.

تعریف ده در عرف :
در عرف ده عبارت از محدوده‌ای از فضای جغرافیایی است که واحد اجتماعی کوچکی مرکب از تعدادی خانواده که نسبت به هم دارای نوعی احساس دلبستگی ، عواطف و علائق مشترک هستند، در آن تجمع می‌یابند و بیشتر فعالیت‌هایی که برای تامین نیازمندی‌های زندگی خود انجام می‌دهند، از طریق استفاده و بهره گیری از زمین و در درون محیط مسکونی‌شان صورت می‌گیرد، این واحد اجتماعی که اکثریت افراد آن به کار کشاورزی اشتغال دارند در عرف محل ده نامیده می‌شود.

پلاسیدرامبد (Placide Ramboud) :
جامعه شناس فرانسوی می‌گوید: ده واحد اجتماعی ویژه‌ای است که با یک فضا در ارتباط متقابل است و این فضا به عنوان یک عنصر ضروری در نظام اجتماعی ده نقش دارد و به این ترتیب ده دارای بعد اجتماعی است که می‌تواند یکی از عوامل اساسی تشکیل دهنده آن به شمار رود. ده محصول کنش‌های متقابل گروههای انسانی و فضا است، میان اعضای ده رابطه‌ای محلی وجود دارد که نتیجه کنشهای متقابل تاریخی است و موجب پیدا شدن حافظه جمعی و محلی است و در نتیجه نوعی وجدان یا شعور جمعی به وجود می‌آورد.

تعریف ده در قانون :
درقانون اصلاحات ارضی در ایران ده چنین تعریف می‌شده است. ده یا قریه عبارت از یک مرکز جمعیت و محل سکونت و کار تعدادی خانواده که در اراضی آن ده به کار کشاورزی اشتغال دارند و درآمد اکثریت آنان از طریق کشاورزی حاصل می‌شود.

رامبد می‌گوید :
روستا برآیندی از عناصر طبیعی و عناصر ساخته شده است که به گونه‌ای زمینه سازگاری فرد را با جامعه فراهم می‌آورد و موجب جامعه پذیری می‌شود. در ده بین گروه و فضای جغرافیایی محدود و بسته و ثابت نوعی روابط اقتصادی - اجتماعی - فرهنگی وجود دارد و این روابط موجب پیدایش وحدت و یکپارچگی گروه می‌شود و آنرا از گروه دیگر متمایز می‌سازد. اجتماع ده دارای نیروی معنوی مسلط بر اعضایش می‌باشد که بر رفتار افراد نظارت عالیه شدید دارد و آنها را به پیروی از هنجارهای اجتماعی وادار می‌کند و این نیروی معنوی همان سنت‌های روستایی و قوانین ثابتی است که بر جامعه ده حاکم است.

تونیس می‌گوید (Tonnies)
جامعه روستایی به عنوان یک جامعه آرمانی که سرشار از تقدس ، هماهنگی و صلح و صفاست.
روث گلاس می‌نویسد (Ruth Glass) :
برای ما صفت روستایی دارای مفهوم مطبوع و مطمئنی است. زیبایی ، سادگی ، راحتی ، فراغت ، منظره‌های دلگشا ، آزادی ، صلح و صفا و آرامش است.



[ چهارشنبه 15 مهر 1388 - 12:20 ب.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| الیاس پهلوان ] [گریوان وگریوانیها , ] [+]


Powered by
Abzarak.com